មហារីកឆ្អឹងគឺជាអ្វី?

មហារីកឆ្អឹង គឺជាពាក្យទូទៅមួយចំពោះ ឆ្អឹងហើម ដែលអាចបណ្តាលឲ្យស្លាប់ រោគហើមឆ្អឹង រោគឆ្អឹងទន់ រោគហើមសរសៃ បានរួមគ្នាជា ជំងឺមហារីកឆ្អឹង ដែលយើងតែងតែជួបប្រទះ។ មហារីកឆ្អឹង អាចកើតឡើងនៅក្នុង កោសិកាឆ្អឹង ឆ្អឹងដែលជាកត្តា បង្កឈាម ឆ្អឹងទន់ និង ជាសរសៃ ឬ ជាសមាសភាគនៃឆ្អឹងសន្លាក់ ដែលជាបែបផែន នៃ សភាព ដែលមានតែ អំពើអាក្រក់ នៃ តួខ្លួនមនុស្សទាំងមូល។
គ្លីនិកខាងពិនិត្យ និងព្យាបាលជម្ងឺមហារីកឆ្អឹងបានបែងចែកជាមហារីកឆ្អឹងដំបូង និងមហារីកឆ្អឹងបន្ទាប់។ មហារីកឆ្អឹង បន្ទាប់តែងតែ កើតឡើងនៅនៅឆ្អឹងត្រគាក ឆ្អឹងខ្នង និង ឆ្អឹងភ្លៅ។ ដុំសាច់មហារីកដំបូង នៃ ឆ្អឹង ដែលអាចបណ្តាលឲ្យស្លាប់ នោះគឺ កំរនឹងជួបប្រទះ ភាគច្រើននៃជម្ងឺមហារីកឆ្អឹង គឺ វិវត្តន៍ ពី(ដូចជាសុដន់ ក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត និង មហារីកក្រពេញប្រូស្តាត) ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ការប្តូរស្ថានភាពឆ្អឹង ពីទំហំ ឬជាលិកាផ្សេងៗគ្នា។

មហារីកឆ្អឹងមានអត្រាកើតឡើងខ្ពស់ប៉ុណ្ណាដែរ?

មហារីកឆ្អឹងប្រហែលជា ០.២% នៃ ចំនួនសរុបនៃជំងឺមហារីក។ ក្នុងមួយឆ្នាំៗ មានមនុស្ស ប្រហែលជា ២៨៩០ នាក់ ត្រូវបានទទួល រោគវិនិច្ឆ័យក្នុងការទទួលរងនូវជម្ងឺមហារីកឆ្អឹង មានមនុស្ស ប្រហែលជា ១៤១០នាក់ ត្រូវបានស្លាប់ នៃជំងឺមហារីកឆ្អឹង នៅលើ ពិភពលោក។ បើយោងទៅតាម ជំងឺមហារីកឆ្អឹង រោគមហារីកឆ្អឹង គឺជា មហារីកឆ្អឹង ដែលជួបប្រទះច្រើនជាងគេបំផុត គឺមាន ៣០%។ អត្រាកើតមានខ្ពស់ នៃ រោគមហារីកឆ្អឹងទៅលើ មនុស្សពេញវ័យ អត្រាកើតមាន ជំងឺភាគច្រើន អាយុពី ១០-២០ឆ្នាំ កើតមានជម្ងឺមហារីករវាងបុរស និងស្រ្តីគិតជាអនុបាតគឺ2：1។

មូលហេតុនៃជំងឺមហារីកឆ្អឹងមានអ្វីខ្លះ?

មូលហេតុនៃ ជំងឺមហារីកឆ្អឹង នៅមិនទាន់បានពិតប្រាកដនៅឡើយទេ តែងតែយល់ឃើញថាជា របួសរ៉ាំរ៉ៃខ្នាតតូច ស្រាល និង ជំងឺឆ្លងរ៉ាំរ៉ៃ ក៏បង្កឲ្យមាន ជំងឺមហារីកឆ្អឹង។ ជាទូទៅ ដំណាក់កាលលូតលាស់នៃឆ្អឹង ហើមរលាករ៉ាំរ៉ៃ កត្តាមកពីហ្សែន (Gene) ជាពិសេស ការឆ្លងនូវមេរោគផ្សេងៗ ការប្តូរឈាមនៅក្នុងឆ្អឹង គឺមិនបានស្រួល និង កត្តាពន្លឺវិទ្យុសកម្មជាច្រើន អាចមានការជាប់ទងនឹង ជំងឺមហារីកឆ្អឹង។

រោគសញ្ញាមហារីកឆ្អឹងដំណាក់កាលដំបូងមានការបង្ហាញអ្វីខ្លះ?

• (១). អាចកើតមានជម្ងឺការខូចទ្រង់ទ្រាយឆ្អឹង។
• (២). កើតមានការឈឺខ្នងដែលពិបាកនឹងពន្យល់ និងមិនព្រមជាស្បើយ។
• (៣). គ្មានមូលហេតុបញ្ជាក់ច្បាល់លាស់ នៅក្នុងខ្លួនកើតមាននូវ ការបាក់ឆ្អឹងមួយ ឬក៏ច្រើនកន្លែង។
• (៤). ដោយសារតែដុំសាច់ហើមមានសំពាធទៅលើស្មារតីនិងសរសៃឈាម បណ្តាលឲ្យ អវះយវះណាមួយ ឃ្លាតឆ្ងាយពីគ្នាកើតមានការស្ពឹកស្រពន់។
• (៥). មានដុំសាច់ហើមរឹងនៅផ្នែកខាងក្រៅនៃឆ្អឹង មានអាការះឈឺ ឬអត់ឈឺ។
• (៦). កើតមាននូវបាតុភូតដូចជាគ្រុនក្តៅ ថយទម្ងន់ អស់កម្លាំង និងសកម្មភាពសមត្ថភាពថយចុះ។
• (៧). ឆ្អឹង និងកន្លែងសន្លាក់ឈឺ ឬ ក៏ហើម ការឈឺគឺធ្វើឲ្យរិលបន្ត ឬ ក៏មានអារម្មណ៍ឈឺ នៅពេលទទួលរងជម្ងឺ។

មធ្យោបារវិនិច្ឆ័យជម្ងឺមហារីកឆ្អឹងមានអ្វីខ្លះ?

១- ការត្រួតពិនិត្យស្គេន(Scan)ឆ្អឹង：ដោយការចាក់បញ្ចូលបរិមាណតិចនៃភ្នាក់ងារផ្ទុយគ្នា ការប្រើប្រាស់នូវឧបករណ៍រូបថតពិសេសសំរាប់ស្រាវជ្រាវ ក្នុងរូបភាពនោះអាចបង្ហាញឲ្យឃើញនូវរូបភាពឆ្អឹង។
២- ការពិនិត្យដោយឆ្លុះពីខ្លួនប្រាណមនុស្ស ៖ ដូចជាX-ray, CT scan, MRI និងឧបករណ៍ពិនិត្យជាច្រើនទៀត អាចជួយឲ្យវេជ្ជបណ្ឌិតវាយតំលៃនូវទំហំនៃការជាប់ទាក់ទងដុំសាច់មហារីក។
៣- ការត្រួតពិនិត្យផ្នែកផ្សេងៗនៃខ្លួនប្រាណមនុស្ស ៖ការត្រួតពិនិត្យចំនែកតូចនៃជាលិកាពីដុំសាច់មហារីកនៃមហារីកឆ្អឹងដែលជាប់ទាក់ទង ក្នុងនោះរួមមាន ：

• (១) ការត្រួតពិនិត្យជាលិកាដោយម្ជុលស្រូប ៖ វេជ្ជបណ្ឌិតប្រើប្រាស់ម្ជុលស្តើង ដើម្បីយកចំណែកតូច នៃ ជាលិកា ពី ដុំសាច់មហារីក។
• (២) ការវះកាត់ត្រួតពិនិត្យផ្នែកផ្សេងៗ នៃ ខ្លួនប្រាណមនុស្ស ៖ វេជ្ជបណ្ឌិតវះស្បែកចេញពីគ្នា រួចយកជាលិកា សាច់ហើម ទាំងមូល ឬ ជាលិកាសាច់ហើមមួយផ្នែក បន្ទាប់មកធ្វើការត្រួតពិនិត្យរោគមហារីកឆ្អឹង។

មធ្យោបាយព្យាបាលវះកាត់មហារីកឆ្អឹងមានអ្វីខ្លះ?

ការព្យាបាលវះកាត់មហារីកឆ្អឹងនៅតែជាមធ្យោបាយព្យាបាលដែលប្រើប្រាស់ញឹកញាប់ ក្នុងនោះរួមមាន：

• (១). ការខ្វារសំអាត ៖ ដុំសាច់មហារីករួមមានវះសាច់ឆ្អឹង យកជាលិកាដុំសាច់មហារីកនៅក្នុងឆ្អឹងមកកាត់ធ្វើការលាងសំអាត។
• (២). ការវះកាត់ចេញ ៖ វានឹងលេចឡើង នូវ ការលូតលាស់ នៃ សាច់ហើមក្នុងការកាត់ចេញឆ្អឹង ពី គល់សាច់មហារីករបស់វា។
• (៣). ការវះកាត់ដោយកំបុត ៖ ការកាត់ចេញនូវសាច់ទាំងមូល នៃ សាច់មហារីក នៅកន្លែងដែលជារយះកាលនៃឆ្អឹងខ្នង។

មហារីកឆ្អឹងមានមធ្យោបាយថែទាំអ្វីខ្លះ?

ការរក្សាចំណីអាហារ

• (១). ថែទាំតុល្យភាពឳជារស និង ភាពសំបូរហូរហៀរគ្រប់ប្រភេទនៅក្នុងចំណីអាហារ។
• (២). ត្រូវបរិភោគបន្លែ និងផ្លែឈើស្រស់ឲ្យច្រើន។
• (៣). ជៀសវាងនូវការប្រើប្រាស់សុរា និងចំណីអាហារដែលមានជាតិហិរ។

ការថែទាំចិត្ត

• (១). បង្កើតឲ្យមាននូវបរិយាកាសល្អ ព្រមទាំងផាសុកភាព និង បរិស្ថានសុវត្ថិភាព ដើម្បីផ្តល់សុវត្ថិភាព ដល់ អ្នកជម្ងឺមហារីកឆ្អឹង។
• (២). គួរដល់ពេលណែនាំ ដល់ អ្នកជំងឺមហារីកឆ្អឹង ជាមួយនឹងចំនេះដឹង ដែលទាក់ទងនឹង ជំងឺដើម្បីជួយឲ្យ អ្នកជំងឺ ទទួលបាននូវទំនុកចិត្ត។
• (៣). សមាជិកក្នុងគ្រួសារ ត្រូវតែភ្ញាក់រលឹក គាំទ្រយកចិត្តទុកដាក់ ដល់ អ្នកជំងឺមហារីកឆ្អឹង លុបបំបាត់ ទុកក្រៀមក្រំ របស់អ្នកជំងឺ និង ការអស់សង្ឃឹម និង ការរំជួលចិត្តអវិជ្ជមាន ដទៃៗទៀត។

មធ្យោបាយព្យាបាលមហារីកឆ្អឹងដ៏ល្អបំផុត

តាមរយៈ ការសហការគ្នា រវាងវេជ្ជបណ្ឌិតផ្នែកខាងមហារីក , វេជ្ជបណ្ឌិតផ្នែកខាងព្យាបាល, វេជ្ជបណ្ឌិតផ្នែកខាងមហារីកវិទ្យុសកម្ម, វេជ្ជបណ្ឌិតផ្នែកខាងមហារីកមុខរបួសតូចបំផុត, គិលានុបដ្ឋាយិកាថែទាំមហារីក និងអ្នកបកប្រែជាច្រើន ដោយយោងទៅតាម ស្ថានភាពជំងឺ របស់ អ្នកជំងឺមហារីកឆ្អឹង ត្រូវឆ្លងកាត់ការពិគ្រោះ ពី អ្នកជំនាញ ដើម្បីធ្វើការអភិវឌ្ឍន៍វិនិច្ឆ័យរោគ ឲ្យមានប្រសិទ្ធិភាព កម្មវិធីព្យាបាលនិងត្រួតពិនិត្យអាការះជំងឺ ដើម្បីឈានទៅ សំរេចគោលដៅធ្វើឱ្យ ស្ថានភាពអ្នកជំងឺ មានភាពប្រសើរឡើង ក្រោយពី ការព្យាបាល។
ប្រភពឯកសារ៖ មន្ទីរពេទ្យក្វាងចូវទំនើបផ្នែកមហារីក
ប្រភពពី http://seylanote.wordpress.com/